نخواهد بود منتهى اين‌كه محشر نفوس ضعيفه عالم برزخ است ولى نفوس كامل‌تر از آنها را علاوه بر حشر عالم برزخ حشر با عالم بالاتر نيز هست . در اين مقام بايد به فرق ميان برزخ نزولى و صعودى نظام خلقت به قاعدهء امكان اشرف و اخس ، و ميان برزخ عروجى عالم حشر صور اعمال و اعتقادات توجّه داشت . بدانكه حشر و ارتباط نفوس با عوالم به قدر معرفت آنها است نظير آن‌چه كه ثقة الاسلام كلينى - قدّس سرّه - در « كافى » به اسنادش روايت كرده است عن اسحاق بن عمّار عن أبى الحسن الأوّل عليه السّلام ، قال : سألته عن الميّت يزور أهله ؟ قال نعم . فقلت : فى كم يزور ؟ فقال : فى الجمعة و فى الشهر و فى السّنة على قدر منزلته « 1 » . و رئيس المحدثين ابن بابويه صدوق - رضوان اللّه تعالى عليه - در « من لا - يحضر » به اسنادش از اسحاق بن عمّار روايت كرده است كه : قال : قلت لأبى الحسن الأوّل عليه السّلام : يزور المؤمن من أهله ؟ فقال : نعم . فقلت : فى كم ؟ قال : على قدر فضائلهم ، منهم من يزور فى كلّ يوم ، و منهم من يزور فى كلّ يومين ، و منهم من يزور فى كلّ ثلاثة ايّام . ثمّ قال : رأيته فى مجرى كلامه انّه يقول : أدناهم منزلة يزور فى كلّ جمعة - الحديث « 2 » . و نيز در « كافى » به اسنادش از حفص بن البخترى از امام صادق عليه السّلام روايت كرده است كه امام فرمود : و منهم من يزور كلّ جمعة ، و منهم من يزور على قدر عمله « 3 » . در حديث اول فرمود : « على قدر منزلته » ، و در حديث دوم فرمود : « على قدر فضائلهم » ، و در حديث سوم فرمود : « على قدر عمله » . فتبصّر .

--> ( 1 ) - « وافى » م 13 ص 97 . ( 2 ) - « وافى » م 13 ص 98 . ( 3 ) - « بحار » ج 3 ، ص 163 ، ط 1 .